غوغاي «خنيا» گران

PDF
 
نگارش یافته توسط روزنامه دنیای اقتصاد - يكشنبه 25 آذر 1386
غوغاي «خنيا» گران
رهام وزيري
 
 
 
غروب پنج‌شنبه‌اي كه گذشت، علاقه‌مندان موسيقي شاهد اجراي ديگري از گروه خنيا بودند.
پري ملكي، خواننده نسلي كه حالا ديگر مي‌توان نام نسل قديم را بر آن نهاد، به همراه گروهش كه اكثر اعضاي آن را نسل جديد نوازندگان موسيقي ايراني تشكيل مي‌دادند به تالار وحدت آمده بود تا در سالي كه هنرمندان و اهالي موسيقي در اجراي كنسرت سنگ تمام گذاشته‌اند، او نيز پاسخگوي مخاطبان خود باشد. پري ملكي، از جمله كساني است كه با تلاش و علاقه شمع لرزان موسيقي بانوان را در تندباد روزگار روشن نگاه داشته است. برنامه‌اي كه اين بار گروه خنيا در دستگاه‌هاي چهارگاه و ماهور و آواز اصفهان ارائه كرد، به نسبت كارهاي قبلي رنگ و حال و هوايي جديدتر داشت. تركيب اركستر نيز در مقايسه با اجراي قبلي با تغييراتي همراه بود. پاره‌اي از اين تغييرات براي افزايش توان گروه است و پاره‌اي ديگر حاصل جبري كه بر سرپرست مي‌رود.رفت‌وآمدهاي اركسترها در ايران در مقايسه با ديگر نقاط جهان بسيار زياد است و همين مساله رسيدن به حس مشترك و درك بيان موسيقيايي اعضاي گروه را از يكديگر مشكل مي‌كند كه به طور حتم در كليت كار اثرگذار خواهد بود.
 
 موسيقي را كه گروه خنيا ارائه مي‌كند، مي‌توان حدفاصل موسيقي جدي يا همان دستگاهي مبتني بر رديف و موسيقي شيرين نوازي نام گذاشت. موسيقي كه از يك سو به دنبال شنوندگان خاص نيست و از سوي ديگر به شدت از فروافتادن به ورطه موسيقي عامه‌پسند دوري مي‌كند. از اين رو است كه در كنسرت گروه خنيا آواز حضور پررنگي ندارد و تنها به عنوان بخشي در ميان تصانيف متعدد ارائه مي‌شود. حضور كم‌رنگ آواز و كم‌توجهي به بداهه‌نوازي در اجرا كه وجه تمايز موسيقي رديفي ايران و نمايانگر قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي موسيقي دستگاهي ايران است، موجب شده تا برخي آنچه را كه گروه خنيا ارائه مي‌كند، در مقوله موسيقي جدي ايراني به حساب نياورند. با اين حال كاري كه گروه خنيا ارائه مي‌كند، همواره با استقبال مخاطبان عمومي موسيقي روبه‌رو مي‌شود و به قول بزرگي صحبت در مورد موسيقي خوب زياد است؛ اما خرم آن نغمه كه مردم بسپارند به ياد! گروه خنيا در حالي به روي صحنه تالار وحدت كه پس از تالار رودكي مناسب‌ترين سالن براي اجراي موسيقي در ايران است، آمدند كه فاروق كسمايي، حميرا مظاهري، نيما نيك‌طبع و آوا ابويي، پري ملكي را به عنوان همخوان همراهي مي‌كردند.گروه ده‌نفره خنيا در حالي به روي سن آمد كه وجود يك پيانوي رويال در گوشه صحنه حاكي از آن بود كه بايد در انتظار نفر يازدهم نيز باشيم. اتفاقي كه تا شروع پارت دوم برنامه به طول انجاميد. بخش اول كنسرت به اجراي برنامه در دستگاه چهارگاه و آواز اصفهان اختصاص داشت. برنامه با تك‌نوازي سنتور پوياسرايي، نوازنده جوان سنتور آغاز شد. او پيش درآمد چهارگاه از ساخته‌هاي ميلاد عليپور نوازنده تار گروه را اجرا كرد. اولين تصنيفي كه گروه خنيا اجرا كرد، تصنيف «نگارا» از تصانيف قديمي ايران بود. ارائه گروه خنيا برگرفته از روايتي بود كه استاد عبدا.... خان دوامي، گنجينه تصنيف ايران، به يادگار گذاشته بود. ارائه يك پيش‌درآمد به صورت گروه نوازي مي‌توانست فضاي بهتري براي شروع تصنيف مهيا كند. در جايي كه گروه قصد شروع برنامه را با تصنيف و بدون آواز دارد، اجراي تك‌نوازي پيش‌درآمد چندان نمي‌تواند براي مخاطب فضاسازي كند. تنظيم اين قطعه را براي اركستر مسلم عليپور نوازنده 25ساله كمانچه گروه انجام داده بود.
بخش بعدي برنامه قطعه‌سازي «اميد» اثر حميد بهروزي‌نيا بود. در اين قطعه نوازندگان اندكي ناهماهنگ نشان دادند. در چند جاي كار برخي سازها از نظر ضرب از بقيه عقب افتادند؛ اما ماحصل كار به گونه‌اي نبود كه لطف اثر را از بين ببرد. پس از آن تصنيفي بر روي شعر «حيلت رها كن عاشقا» مولانا خوانده شد. چهار مضراب و پس از آن تصنيف «كشته يار» بر روي شعري از سيمين ميرحسيني با مطلع «اي يار چه گويم كه از عشق تو چونم» باز هم از ساخته‌هاي حميد بهروزي‌نيا اجرا شد. قطعه هم‌نوازي «هجوم» و تصنيف «در شاهوار» بر روي غزلي از مولوي با مطلع «باز آمد باز آمدم از پيش آن يار آمدم» پايان بخش اول كنسرت گروه خنيا بود.
بخش دوم اجرا به طور كامل به دستگاه ماهور اختصاص داشت. در اين بخش آوا ابويي همخوان و نوازنده تار باس و جلال امير پورسعيد نوازنده رباب گروه را ترك كرده و در مقابل برديا صدرنوري در پشت پيانوي بوزندورفر تالار وحدت قرار گرفت. برديا صدر نوري از نوازندگان خوب پيانوي ايراني است كه مي‌تواند از اين ساز غربي حال و هواي ايراني را بيرون بياورد. پيش‌درآمد ماهور از ساخته‌هاي او آغازگر بخش دوم برنامه بود. با ورود پيانو به تركيب اركستر فضاي ارائه موسيقي تغيير كرد. در اين بخش تكيه گروه علاوه بر تصنيف بر روي قطعات حزبي بود. اجراي تصانيف دنياي من با شعري از اسماعيل نواب صفا و گلشن دل با شعري از ابوالقاسم حالت ساخته نصرا... زرين‌پنچه بسيار مورد توجه حاضران در سالن قرار گرفت. در پارت دوم شاهد دونوازي تار و كمانچه نيز بوديم كه توسط برادران عليپور به اجرا درآمد. در دو نوازي آن گونه كه بايد و شايد سازها نتوانستند جوابگوي يكديگر باشند و به اصطلاح صحنه را بگيرند. نيما نيك‌طبع نوازنده دف گروه خنيا، يكي از بهترين گروه در اجراي پنج‌شنبه بود. تسلط او در نواختن دف و دايره چندين بار تماشاگران را به تحسين واداشت؛ اما شايد جالب توجه‌ترين وجه اجراي گروه خنيا خود پري ملكي باشد. او چنان در اجرا غرق مي‌شود كه ناخودآگاه هر بيننده‌اي را به سوي خود جلب مي‌كند. ملكي از رها كردن احساسش در هنگام خواندن دريغ نمي‌كند و همين مساله برگ برنده او نسبت به بسياري از گروه‌هاي ديگر است. او همواره در طول اجرا با نگاه، با تك‌تك اعضاي گروهش ارتباط برقرار مي‌كند و همين مساله حسي مشترك را بين او و نوازندگان ايجاد مي‌كند كه در پايان رضايت شنوندگان را به همراه دارد.
 
 
 
 
Designed by CyberArta.com