نگارش یافته توسط رادیو تولوز – تابستان 1384
مصاحبه با آوازخوان خانم پری ملکی
آزیتا خرم
پری ملکی با آن صدای سحرآمیز و به یاد ماندنی اش از خوانندگان نامدار ایران
زمین است او معتقد است که اگرچه در ایران دولت متولی حفظ و اشاعه موسیقی است
، پس خواه و نا خواه باید با سیاستگذاری ها و مقررات آن کنار آمد و این کنار
آمدن شامل اجرای برنامه ها و کنسرت ها ، ضبط و پخش موسیقی به صورت کاست و سی دی و
پخش موسیقی از رسانه های رادیو و تلویزیون است ؛ اما آنچه نباید فراموش شود این
است که موسیقی " همچنان در کشور پر نغمه ی ایران و در خانه های ایرانیان خوش
ذوق رایج است " ، چه به صورت لالایی ها ، چه در درمان بیماری ها ، چه در
مراسم سوگ وچه در شادی ها .
از خودتان بگویید .
پری ملكی هستم . از سال 65 شروع به
تدریس آواز سنتی كردم و حدود 20 سال است كه به این كار مشغول هستم . بسیاری از
هنرجویان من در حال حاضر خودشان مدرس موسیقی هستند از سال 72 شروع به اجرای كنسرت
به صورت پنهانی كردم ولی بعد با مسئوولان وزارت ارشاد صحبت كردم و توانستم مجوز
بگیرم . از آن پس به صورت قانونی شروع به كار كردم ، البته فعالیتهای این دوران
خیلی محدود و خصوصی بود . این روند تا سال 1376 و شروع ریاست جمهوری آقای خاتمی
ادامه داشت، بعد از آن فضا بازتر شد و ما توانستیم درسالنهای عمومی برای خانمها
برنامه اجرا كنیم . تا سال 76 هیچ خانم دیگری به طور رسمی فعالیت نمیكرد من اولین
زنی بودم كه بعد از انقلاب اقدام به خواندن كردم . از سال 76 به بعد خانمهای
دیگری هم اضافه شدند در سال 78 در كاخ نیاوران برنامه همخوانی گذاشتم و با آوازهای
ذكری شروع كردم و كار بسیار موفقی حاصل شد؛ چون برای اولین بارزمینه ای فراهم شده
بود تا صدای خانمها به شكلی پخش شود . بعد از آن با گروه خنیا كه از سال 73 تشكیل
شده بود ، مجموعه ای از كارها را به صورت اختصاصی برای خانمها و یك دسته
دیگر از آهنگ ها را هم به صورت عمومی و به شكل همخوانی اجرا كردیم.
به نظر شما آواز سنتی ایرانی در طول این سال ها با چه افت
وخیزهایی روبه رو بوده است ؟
باید گفت علی رغم بسته بودن فضا ، موسیقی سنتی پیشرفت خیلی
خوبی داشتهاست . به طور كلی بعد از انقلاب استقبال مردم از موسیقی سنتی خیلی
بیشتر بودهاست شاید به این دلیل كه فضاهای دیگر بسته بوده و مردم به ارزشهای
موسیقی اصیل سنتی پیبردهاند و دریافتهاند كه این نوع موسیقی می تواند نیازهای
روحیشان را ارضا كند و تعداد خانمهایی كه آواز سنتی را به شكل اصولی فراگرفتهاند
به شدت افزایش یافته است.
غیر از خوانندگی فعالیت دیگری انجام می دهید؟
در واقع بیشترین فعالیت من تدریس آواز سنتی است . البته در
كنار آن ساز هم می زنم ولی در این زمینه تدریس نمی كنم . من سعی می كنم تا آنجا كه
می توانم خانمها را با مسائل فرهنگی آشنا كنم : با كتاب، سینما وتئاتر. برای
مثال وقتی با خبر می شوم تئاتر خوبی روی صحنه است برای تمام شاگردانم به همراه
خانوادههایشان بلیت رزرو می كنم . یا كتابهای خوبی كه منتشر می شود به آن ها
معرفی می كنم
فكر می كنم وجود همسرتان در این زمینه بیتاثیر
نبوده است.
بله همسرم مشوق بسیار خوبی برایم بوده و با وجود این كه كار
موسیقی وقت زیادی از من می گیرد ، ایشان هیچ وقت اعتراض و مخالفتی نمی كنند و ایدههای خوبی به من می دهند و می توانم
بگویم كارهایی كه من در طی این سالها انجام داده ام و موفق هم بوده با همكاری
خانودهام شکل گرفته است و شاید یكی از دلایل این همراهی این است كه ایشان هم در
امور فرهنگی فعالیت می كنند
شما یك خانواده كاملا فرهنگی دارید در مورد خانوادتان
بگویید .
همسرم منتقد سینما و تئاتر، شاعر، نویسنده و مدرس ادبیات
است و به نوعی به پیشبرد فرهنگ بین جوانان و خانوادهها كمك می كند . دخترم فوق
لیسانس پژوهش هنر و نویسنده و پژوهشگر است و پسرم هم در عرصه موسیقی فعال بوده و
در گروه خنیا نوازنده تنبك است .
در مورد گروه خنیا و چگونگی گزینش اعضای آن بگویید .
زمانی كه ما این گروه را در سال 1373تشكیل دادیم خانم
نوازنده حرفهای خیلی كم بود و تقریبا من این افراد را ساختم. بیشتر اعضای
گروه ثابت هستند و از زمان تشكیل گروه با من همراه بودهاند ، البته گاهی
ممكن است به مناسبت برنامه های مختلف یكی دونفر كم یا زیاد شوند ولی تركیب كلی
گروه عوض نمی شود . از سال 1378 كه ما كار
مشترك و مختلط را به صورت همخوانی شروع كردیم تعدادی نوازنده آقا هم به گروه اضافه
شدند اعضای گروه خنیا همه جوان هستند چون من به كار با جوانان علاقه بیشتری دارم ،
چون جوانها جسارت و نوآوری دارند . در مورد اسم گروه باید بگویم "خنیا " یك اسم كاملا فارسی و
ایرانی به معنای سرود و نغمه است .
آیا برای برگزاری كنسرتهایتان با مشكلی مواجه هستید؟
با توجه به زن بودن من و به این دلیل كه جامعه هنوز برای
خواندن خانمها آماده نیست، هنوز هم مشكلاتی وجود دارد.چون همه ی كارها باید به
صورت همخوانی اجرا شود مشكلات خاص خودش را دارد و نمی توانیم از تمام توانایی
هایمان استفاده كنیم . چون آماده كردن كار برای همخوانی كمی مشكل است و مسئله ی
دیگر گرفتن مجوزهای مختلف است . ما باید برای شعر، برای آهنگ، برای مكان اجرا مجوز
بگیریم كه تا اندازهای وقت و انرژیمان را می گیرد ولی به هرحال باید كار را
انجام داد
راه اندازی یك كنسرت از زمان انتخاب ترانه تا اجرا چقدرزمان
میبرد؟
اگر بخواهیم كار خوبی ارائه دهیم كه بتواند حس خوبی به
شنونده القا كند معمولا 6 ماه وقت لازم است
آیا سالنهای موجود برای اجرای كنسرت مناسب است؟
متاسفانه ما سالنهای موسیقی زیادی نداریم و تنها سالن مجهز
و خوبی كه وجود دارد تالار رودكی یا وحدت است كه واقعا سالن فوقالعاده ای است ،
ولی در جاهای دیگر باید تمام تجهیزات را خودمان ببریم . ضمن این كه بسیاری از این
سالنها آكوستیك نیستند . چون که اصلا برای موسیقی ساخته نشدهاند . البته
صدابرداران بسیار مجربی كه وجود دارند این مشكل را به نحوی حل می كنند .
آیا شما به عنوان یك زن امكان تكخوانی دارید؟
در حال حاضر خیر ولی من مطمئنم در آینده این امكان را
خواهیم داشت ، چون صدای خانمها دارای تنوع و گوناگونی است كه صدای آقایان فاقد آن
است و این صدا نمی تواند محبوس بماند .
استقبال مردم از كار شما در ایران و خارج از ایران چطور
است؟
مردم ایران فوق العاده حساس هستند و بسیار گرم استقبال می
كنند و حضور پرتعدادی دارند. من افتخار می
كنم كه برای چنین مردمی كار می كنم ، البته خارج از ایران هم برنامه داشتهام و
ازطرف آن ها هم استقبال خوبی شده ولی تفاوت اجرا در ایران و خارج از آن ، این
است كه در ایران ما از مردم انرژی می گیریم و در خارج از ایران باید به مردم انرژی
بدهیم و من فكر می كنم باید حس مردم ایران را به هموطنانمان در دیگر نقاط دنیا
انتقال دهیم و هدف من از اجرای برنامه در آن سوی مرزها این است كه به دنیا نشان
بدهیم ما هنوز مشغول كار و فعالیت هستیم.
استقبال خارجیها از موسیقی شما چگونه بوده است؟
استقبال خیلی
خوبی می شود . به عنوان مثال ما در سوئیس برنامهای داشتیم و اكثر كسانی كه آمده
بودند سوئیسی بودند . با این حال به شدت مورد استقبال قرار گرفتیم و ما چهار بار
برای اجرای قطعاتی كوچك به سالن برگشتیم. برای برنامه هایی كه در ایران اجرا می
شود هم ، از سفارتخانهها افراد زیادی به سالن می آیند
شما به زودی برای اجرای برنامه عازم فرانسه هستید در این
مورد توضیح دهید .
ما برای شركت در فستیوال موسیقی در یكی از شهرهای فرانسه
عازم هستیم. این فستیوال حدود بیستسال
است كه برگزار میشود و امسال برای اولین بار است كه گروهی از ایران برای
شركت در آن دعوت شدهاست بعد از این فستیوال هم در آبان ماه در تالار وحدت كار
تلفیقی پاپ- سنتی را اجرا خواهیم كرد .
در مورد كارهایی كه به بازار فرستادهاید بگویید.
به كارهای تكخوانی اجازه پخش ندادهاند ، ولی دو CD كه به صورت همخوانی است تا چند
ماه آینده به بازار می آید كارهای دیگری هم به نامهای یاد ایران، یادمان استاد
بنان، زیباتر از ماه و گل، تهران 1330، شالی دارم.
